Orde: Hemiptera, Snavelinsecten
Familie: Pentatomidae, Schildwantsen
Algemeen
Wantsen zijn insecten met een zuigsnuit. De meeste soorten zuigen plantensappen, maar er zijn ook soorten die dierlijk voedsel nemen.
Roofwantsen zuigen insecten leeg. Bij de beschrijvingen heb ik opgenomen als het om roofinsecten gaat, staat er niets bij dan is het een planten zuiger.
Wantsen worden vaak voor kevers aangezien. Het duidelijkste verschil is dat bij de wantsen de voorvleugels bestaan uit een verhard en een vliezig gedeelte,
bij kevers zijn de voorvleugels geheel verhard. Kevers gebruiken de voorvleugels niet bij het vliegen, deze houden ze stil omhooggeklapt.
Bij de wantsen worden zowel voor- als achter-vleugel gebruikt voor de voortstuwing.
Vaak zie je bij wantsen een ei van een sluipvlieg op het lichaam geplakt. De sluipvlieg is een parasiet, het ei komt uit en de larve boort zich in het lichaam van de wants. De wants wordt van binenuit geheel opgegeten.
Palomena prasina, Groene schildwants met ei van een sluipvlieg.
Soorten
Acrosternum heegeri Fieber, 1861 -
Komt niet voor in Nederland, foto's gemaakt in Bulgarije.
Acrosternum heegeri
Acrosternum heegeri
Aelia acuminata (Linneaus, 1758) - Mijterschildwants
Een wants met een streep patroon in lengterichting. Er is nog een soort die er veel op lijkt, de kleine mijterschildwants. Om de soorten uit elkaar te houden moet je kijken naar de achterpoten, daar heeft de mijterschildwants twee zwarte stippen aan de onderkant van de dijen.
Aelia acuminata, Mijterschildwants
Aelia acuminata, Mijterschildwants
Arma custos (Fabricius, 1794) - Snuitkeverschildwants
Het halsschild van deze wants is bruin met zwarte stippen en met uitstekende punten die niet zo scherp zijn als bij de tweetandsschildwants. Hij lijkt ook op de zuringwants, maar die heeft een heel andere vorm. Dit is een roofwants, leeft van insecten.
Arma custos, Snuitkeverschildwants
Arma custos, Snuitkeverschildwants
Arma custos, Snuitkeverschildwants, juveniel
Arma custos,
Snuitkeverschildwants, juveniel met lieveheersbeestje als prooi
Carpocoris fuscispinus (Boheman, 1850) - Beemdkroonschildwants
Deze wants valt op door de rustige kleuren en de zwarte vlek aan de punten van het rugschild die naar achteren loopt. Heeft net als de volgende soort zwarte antennes op het eerste lid na.
Carpocoris fuscispinus, Beemdkroonschildwants
Carpocoris fuscispinus, Beemdkroonschildwants
Carpocoris pudicus (Poda, 1761) -
Deze soort is wel heel intensief gekleurd, een prachtig beest, helaas niet in Nederland. De foto's heb ik in Bulgarije gemaakt.
Carpocoris pudicus
Carpocoris pudicus
Carpocoris purpureipennis (De Geer, 1773) - Knoopkruidschildwants
Bij deze soort zijn de antennes geheel zwart op het eerste lid na. Er is een duidelijke bloktekening aan de randen van het achterlijf.
Carpocoris purpureipennis, Knoopkruidschildwants
Carpocoris purpureipennis, Knoopkruidschildwants
Chlorochroa juniperina (Linnaeus, 1758) - jeneverbesschildwants
Rond het hele lichaam zit een lichte rand, net als bij de bremschildwants. De lichte punt op het schildje maakt dat je hem makkelijk kunt onderscheiden van de bremschildwants. Met de dennenschildwants is er een duidelijk verschil in het tweede antennelid, groen bij de jeneverbesschildwants en zwart bij de dennenschildwants.
Chlorochroa juniperina, jeneverbesschildwants
Chlorochroa juniperina, jeneverbesschildwants
Chlorochroa pinicola (Mulsant & Rey, 1852) - Dennenschildwants
Dennenschildwants lijkt veel op de jeneverbesschildwants maar heeft zwarte antennes, bij jeneverbesschildwants is het tweede antennelid groen.
Chlorochroa pinicola, Dennenschildwants
Codophila varia (Fabricius, 1787) -
Deze soort komt niet voor in Nederland, foto gemaakt in Griekenland.
Codophila varia
Dolycoris baccarum (Linnaeus, 1758) - Bessenschildwants
Een erg behaarde wants, vooral de onvolwassen exemplaren zijn ronduit wollig.
Dolycoris baccarum, Bessenschildwants
Dolycoris baccarum, Bessenschildwants
Dolycoris baccarum, Bessenschildwants, juveniel
Dolycoris baccarum, Bessenschildwants, juveniel
Dyroderes umbraculatus (Fabricius, 1775) - Kleefkruidschildwants
Dyroderes umbraculatus, Kleefkruidschildwants
Dyroderes umbraculatus, Kleefkruidschildwants
Eurydema oleracea (Linnaeus, 1758) - Koolschildwants
Een glimmend zwarte wants met een lichte streep op het borststuk vanaf de kop naar achteren. De vlekken zijn wit, geel of rood.
Eurydema oleracea, Koolschildwants
Eurydema oleracea, Koolschildwants
Eurydema oleracea, Koolschildwants
Eurydema oleracea, Koolschildwants
Eurydema oleracea, Koolschildwants, juveniel
Graphosoma italicum (Müller, 1766) - Pyjamaschildwants
Bij deze soort is geen twijfel mogelijk. Er zijn in Nederland geen andere soorten wantsen met zwarte en rode strepen.
Graphosoma italicum, Pyjamaschildwants
Graphosoma italicum, Pyjamaschildwants
Graphosoma italicum, Pyjamaschildwants, juveniel
Halyomorpha halys (Stål, 1855) - Bruingemarmerde schildwants
Dit is een exoot die zo langzamerhand zich steeds meer verspreid. Oorspronkelijk komt hij uit China, Japan en andere Aziatische landen. Nu ook in grote delen van Noord Amerika en Europa.
Halyomorpha halys, Bruingemarmerde schildwants
Mustha spinosula (Lefebvre, 1831)
Komt niet voor in Nederland, deze larve vond ik in Bulgarije
Mustha spinosula
Nezara viridula (Linnaeus, 1758) - Zuidelijke groene schildwants
Dit is een soort uit Zuid Europa die vaak wordt ingevoerd met groenten en andere planten. Ze kunnen tegen ons huidige klimaat, sinds 2013 zijn er waarnemingen van deze soort gewoon buiten, wel vaak in tuinen. Kenmerkend voor de volwassen dieren zijn de witte en zwart puntjes achter het borsstuk op het schildje.
Nezara viridula, Zuidelijke groene schildwants
Nezara viridula, Zuidelijke groene schildwants
Nezara viridula, Zuidelijke groene schildwants, juveniel
Nezara viridula, Zuidelijke groene schildwants, juveniel
Palomena prasina (Linnaeus, 1761) - Groene schildwants
Deze wants wordt ook wel stinkwants genoemd, als je hem eenmaal hebt vastgepakt weet je waarom. In de winter verkleurd hij naar bruin, in de andere seizoenen is het een groen dier. Hij komt zeer algemeen voor in Nederland. De juvenielen (jonge dieren) komen in twee vormen voor, helemaal groene dieren en dieren met veel zwart, zie de foto's.
Palomena prasina, Groene schildwants
Palomena prasina, Groene schildwants, winterkleur
Palomena prasina, Groene schildwants
Palomena prasina, Groene schildwants, juveniel
Palomena prasina, Groene schildwants, juveniel
Pentatoma rufipes (Linnaeus, 1758) - Roodpootschildwants
Een stevige, grote wants met veel kleur, vooral de larve stadia zijn erg kleurig. Meestal vind ik dit dier op de stammen van beuken in het bos. Opvallend zijn de heldere stip aan het eind van het schildje en de blokjes tekening aan de rand van het achterlijf.
Pentatoma rufipes, Roodpootschildwants
Pentatoma rufipes, Roodpootschildwants
Pentatoma rufipes, Roodpootschildwants
Pentatoma rufipes, Roodpootschildwants, juveniel
Pentatoma rufipes, Roodpootschildwants, juveniel
Peribalus strictus (Fabricius, 1803) - Zuidelijke schildwants
Lijkt iets op de roodpootschildwants maar mist de uitgebouwde schouders en is veel minder fel van kleur en kleiner.
Peribalus strictus, Zuidelijke schildwants ssp. vernalis
Peribalus strictus, Zuidelijke schildwants ssp. vernalis
Peribalus strictus, Zuidelijke schildwants ssp. vernalis
Picromerus bidens (Linnaeus, 1758) - Tweetandschildwants
Makkelijk te herkennen aan de scherpe punten van het borstschild. Dit is een roofwants, leeft van insecten.
Picromerus bidens, Tweetandschildwants
Picromerus bidens, Tweetandschildwants
Picromerus bidens, Tweetandschildwants, juveniel
Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794) - Bremschildwants
De bremschildwants heeft net als de jeneverbes schildwants een lichte ban rond het gele lichaam maar geen heldere punt op het eind van het schildje. De kleur is in het voorjaar groen later in het seizoen roodachtig bruin.
Piezodorus lituratus, Bremschildwants
Piezodorus lituratus, Bremschildwants
Piezodorus lituratus, Bremschildwants, juveniel
Pinthaeus sanguinipes (Fabricius, 1781) - Bloedpootschildwants
Dit is een zeer zeldzame soort en bij verrassing vond ik hem in mijn eigen tuin. Hij lijkt op de roodpootschildwants maar het rugschild is bij deze soort verdeeld in een smal en een breed gedeelte bij de roodpoot is het een geheel. Dit is een roofwants, leeft van insecten.
Pinthaeus sanguinipes, Bloedpootschildwants
Podops inuncta (Fabricius, 1775) - Haakjesschildwants
Het schildje is erg groot en bedekt een groot deel van het lichaam. Een ander uniek kenmerk zijn de haakjes naast de ogen aan de rand van het halsschild.
Podops inuncta, Haakjesschildwants
Rhaphigaster nebulosa (Poda, 1761) - Grauwe schildwants
Een soort die vooral in de zuidelijke provincies voorkomt maar zich uitbreidt naar het noorden. De soort is te herkennen aan de zwarte antennes waarvan de derde, vierde en de vijfde een witte band aan de lichaams-kant hebben.
Rhaphigaster nebulosa, Grauwe schildwants
Rhaphigaster nebulosa, Grauwe schildwants
Rhaphigaster nebulosa, Grauwe schildwants
Rhaphigaster nebulosa, Grauwe schildwants, winterkleur
Rhaphigaster nebulosa, Grauwe schildwants, juveniel
Sciocoris cursitans (Fabricius, 1794) - Zandschildwants
Deze soort heeft een zeer brede kop, ruim de helft van de grootste breedte van het lichaam.
Sciocoris cursitans, Zandschildwants
Sciocoris cursitans, Zandschildwants
Stagonomus venustissimus beschrijver - Andoornschildwants
Een kleine soort wants met donkere kop, donkere vlekken links en rechts achter de kop en een donkere driehoek op het schildje, die metallic glimmen. Deze soort heb ik in zuid Drenthe gefotografeerd. Vroeger stond deze wants bekend onder de naam Eysarcoris venustissimus
Stagonomus venustissimus, Andoornschildwants
Stagonomus venustissimus, Andoornschildwants, juveniel
Stagonomus venustissimus, Andoornschildwants, juveniel
Troilus luridus (Fabricius, 1775) - Buikspitsschildwants
Een donkere wants vaak met wat metaalglans, kenmerkend is de lichte top van antenne segment 4 de rest is zwart. Dit is een roofwant, leeft van insecten.
Troilus luridus, Buikspitsschildwants
Troilus luridus, Buikspitsschildwants
Troilus luridus, Buikspitsschildwants, juveniel
Zicrona caerulea Linnaeus, 1758 - Blauwe schildwants
Een blauw/groen metaal glimmende kleine wants. Er is in nederland geen wants die hier op lijkt. Dit is een roofwants, leeft van insecten.
Zicrona caerulea, Blauwe schildwants
Zicrona caerulea,
Blauwe schildwants met bladwesp larve als prooi
Zicrona caerulea,
Blauwe schildwants met bladwesp larve als prooi
Zicrona caerulea, Blauwe schildwants, juveniel
Soortenoverzicht:
37 soorten in Nederland van 25 soorten heb ik foto's
- Orde: Hemiptera, Snavelinsecten
- Onderorde: Heteroptera, Wantsen
- Familie: Pentatomidae, Schildwantsen
- Acrosternum heegeri Fieber, 1861 -
- Aelia acuminata (Linneaus, 1758) - Grote mijterschildwants
- Arma custos (Fabricius, 1794) - Snuitkeverschildwants
- Carpocoris fuscispinus (Boheman, 1850) - Beemdkroonschildwants
- Carpocoris pudicus (Poda, 1761) -
- Carpocoris purpureipennis (De Geer, 1773) - Knoopkruidschildwants
- Chlorochroa juniperina (Linnaeus, 1758) - Jeneverbesschildwants
- Chlorochroa pinicola (Mulsant & Rey, 1852) - Dennenschildwants
- Codophila varia (Fabricius, 1787) -
- Dolycoris baccarum (Linnaeus, 1758) - Bessenschildwants
- Dyroderes umbraculatus (Fabricius, 1775) - Kleefkruidschildwants
- Eurydema oleracea (Linnaeus, 1758) - Koolschildwants
- Graphosoma italicum (Müller, 1766) - Pyjamaschildwants
- Halyomorpha halys(Stål, 1855) - Bruingemarmerde schildwants
- Mustha spinosula (Lefebvre, 1831) -
- Nezara viridula (Linnaeus, 1758) - Zuidelijke groene schildwants
- Palomena prasina (Linnaeus, 1761) - Groene schildwants
- Pentatoma rufipes (Linnaeus, 1758) - Roodpootschildwants
- Peribalus strictus (Fabricius, 1803) - Zuidelijke schildwants
- Peribalus strictus vernalis (Wolff, 1804) - Zuidelijke schildwants ssp. vernalis
- Picromerus bidens (Linnaeus, 1758) - Tweetandschildwants
- Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794) - Bremschildwants
- Pinthaeus sanguinipes (Fabricius, 1781) - Bloedpootschildwants
- Podops inuncta (Fabricius, 1775) - Haakjesschildwants
- Rhaphigaster nebulosa (Poda, 1761) - Grauwe schildwants
- Sciocoris cursitans (Fabricius, 1794) - Zandschildwants
- Stagonomus venustissimus (Schrank,1776) - Andoornschildwants
- Troilus luridus (Fabricius, 1775) - Buikspitsschildwants
- Zicrona caerulea Linnaeus, 1758 - Blauwe schildwants
Een determineerwerk voor de meeste grotere Nederlandse wantsen met veel foto's kun je gratis downloaden van de EIS website en is ook als boekje te koop: Aukema, B., Th. Heijerman & V.J. Kalkman 2016. Veldgids wantsen deel 1. – EIS Kenniscentrum Insecten, Leiden.